Google heeft een testsatelliet gelanceerd om te zien of het haalbaar is datacenters in de ruimte te huisvesten. Ik vraag me wel eens af: met al die satellieten, en straks hele datacenters, hoeveel van het zonlicht hebben we onszelf al ontnomen door van alles tussen onszelf en de zon te positioneren? Is dat verwaarloosbaar? Blijft dat verwaarloosbaar?

De demonstratie van Dots, deze week door OpenAI, doet me denken aan een vergelijkbare video die ze eerder dit jaar maakten, waarin ook iemand op een dergelijke manier met een AI-assistent converseerde. Toen hoorde je er niemand over, deze week is de buzz wat groter. (Ik ga er vanuit dat die eerdere video meer een concept was en dit nu het uiteindelijke resultaat.) Het ziet er heel interessant uit; een AI-agent die aan een half woord al genoeg heeft, die met je praat en in de achtergrond doorwerkt. Wat me wel steeds bekruipt is het ongemakkelijke gevoel dat de stem met pauzes, nuances en toonhoogtes menselijkheid geloofwaardig simuleert. Dat deden chatbots in de tekstuele varianten natuurlijk ook al, maar dit benadrukt toch wel een stukje verder dat ze ons, met ons medeweten, eigenlijk gewoon imiteren en dus ergens 'bedriegen'.

Wat gaan we streamen in oktober? Ik ben altijd geïnteresseerd in de Stephen King-verfilmingen of de tv-series van Mike Flanagan; en zijn nieuwe King-verfilming is ook nog eens een tv-serie, dus Carrie wil ik wel zien. Natuurlijk ben ik nieuwsgierig naar VisionQuest, wat ik zie als het derde deel in een trilogie (met WandaVision en Agatha All Along als de eerdere delen). De trailer voor Small Prophets ziet er heel leuk uit. Het is toch vaak Apple TV waar de pareltjes te zien zijn.

Daarom was het deze week extra leuk om gewoon in mijn eigen Rotterdam te kunnen blijven om DrupalCon bij te wonen. Ook voor DrupalCon ben ik wel eens naar Amsterdam en zelfs naar Wenen geweest, maar dit rondreizende circus deed nu Rotterdam aan en ik kon voor het eerst gewoon lekker op de fiets, naar het World Trade Center.

Drupal is in gebruik bij Shift2 als het CMS achter alle websites die we leveren. Dat is al een jaar of acht het geval en het is in die tijd een krachtig, veelzijdig en vaak uitdagend platform geweest om mee te werken. We staan ook op het punt een nieuw, op Drupal gebaseerd CMS-platform te ontwikkelen en in dat licht is het extra interessant om op een event als DrupalCon te bekijken wat de actuele ontwikkelingen zijn en erover van gedachten te wisselen. Het nog redelijk nieuwe, maar steeds volwassener wordende Drupal Canvas maakt enthousiast; zowel de klanten aan wie wij de websites mogen leveren als de developers in ons website-team die de integraties bouwen zien de meerwaarde en natuurlijk is het ook gewoon leuk speelgoed. In ons team kijken we momenteel naar hoe de kennis die we in het huidige Next.js-websiteframework hebben opgedaan hier gebruikt kan worden; vooral de vraag of we React kunnen blijven gebruiken of 'terug' moeten naar Twig houdt ons heel erg bezig. De presentaties over Canvas laten zien dat het nog volop in beweging is en we vooral niet te vroeg conclusies moeten trekken. Blijf ontdekken!

Het zal niemand verbazen dat kunstmatige intelligentie vanuit verschillende perspectieven een terugkerend onderwerp is op conferenties zoals deze. De meeste developers (in mijn bubbel, althans) hebben de afgelopen tijd hun IDE vervangen of aangevuld met een coding agent, en de worstelingen die dat oplevert kwamen ook hier ter sprake. Maar Drupal zelf biedt ook steeds meer AI-mogelijkheden voor gebruikers, zowel aan de beheerskant (AI die je helpt met het maken van wijzigingen) als aan de bezoekerskant (bezoekers gebruiken hun AI-agents om informatie van een website te halen en te interpreteren). Waar "AI in Drupal" ruim een jaar geleden nog zoiets was als "genereer een alt-tekst bij deze afbeelding", gaat het nu meer richting "controleer of de pagina's op mijn website wel geschreven zijn volgens de tone of voice van onze organisatie" of "pas deze foutieve informatie aan op alle pagina's waar het voorkomt". Veel meer inhoudelijke automatisering van je werk in een CMS dus, en het is goed dat Drupal hier zo actief in doorontwikkelt. (Zouden ze dat niet doen, dan komt er natuurlijk gewoon een concurrent die het wél kan, maar toch, goed!)

De aandacht voor "AI voor developers" was eigenlijk volgens de lijnen van wat ik online en in gesprekken met andere developers ook regelmatig tegenkom: wat laat je door een LLM doen en wat doe je zelf? Waar trek je de grens en op basis van welke opvattingen doe je dat? Zo kun je op zich al je code laten schrijven door een chatbot, maar hoe ga je om met die code? Lees je elke regel code? Met welk doel doe je dat?

Zelf ben ik nog van de school die vindt dat als je code oplevert, ook al is die door een LLM geschreven, je moet staan achter wat je oplevert. Als een collega je benadert met een vraag over gemaakte keuzes, wil je die kunnen beantwoorden, en dan bedoel ik natuurlijk niet dat je die vraag moet doorspelen aan je LLM en het antwoord meat-proxyen naar je collega. Ik vind ook dat het reviewen van code, of het nu code van een LLM of van (de LLM van) een collega is, niet alleen dient om de code 'goed te keuren', maar ook om er kennis van te nemen; te weten wat er speelt in de ontwikkeling van de applicatie en te leren van gemaakte keuzes en toegepaste technieken. (Eén van de presentaties op DrupalCon leek dit vraagstuk te adresseren, maar bleek inhoudelijk weinig meer toe te voegen dan "blijf de code lezen, zorg dat je het begrijpt" en hoewel helemaal mee eens, dat is precies waar ik deze alinea mee begon.)

Maar het kan goed dat ik hier uiteindelijk, op termijn, in opschuif naar de opvatting dat als een LLM de code schrijft, en er is iets mis, dan kun je de LLM het ook wel weer laten oplossen. Dat is wat vibe coders ook doen en de grens tussen agentic coding en vibe coding wordt de komende tijd misschien steeds dunner. Dat opschuiven zal wellicht niet met een enorme snelheid gaan; in mijn dagelijkse werk zie ik wat een LLM goed doet en wat niet, waar ik nog moet bijsturen en waar niet, en gevoelsmatig duurt het nog even voordat je een chatbot kunt vertrouwen om het allemaal in z'n eentje te doen.

Maar tot we zo ver zijn kunnen we wel proberen om te proberen fouten te verminderen. Natuurlijk heb je daar rules en skills en hooks (de 'guardrails') voor, maar een interessante talk tijdens DrupalCon benadrukte het belang van good ol' Uncle Bob en zijn Clean Code. Een beetje developer kent dit boek of heeft het zelfs gelezen, en volgt een groot deel van de richtlijnen die eruit voortkomen. Het punt dat Len Swaneveld in zijn presentatie maakte is: blijf die richtlijnen volgen. Zelfs als jij of je organisatie helemaal zijn opgeschoven naar AI-coding, en je nog maar heel weinig code onder ogen krijgt, helpt het voorkomen dat een LLM fouten maakt (en fouten op fouten stapelt die je pas doorhebt nadat je vele wijzigingen verder bent) of te veel tokens verbrandt. Eigenlijk helpt clean code een agent gewoon exact zoals het een echte developer helpt: duidelijke code is een betere basis voor verdere ontwikkelingen. Moeten we junior developers nog wel iets leren, anno 2026? Jazeker, ze moeten Clean Code leren. En agents ook.

Het accepteren dat je werk door AI verandert, een transitie naar automatisering die eindelijk ook developers heeft bereikt (wij dachten altijd dat we veilig waren, want wij automatiseerden altijd andermans werk), is een proces dat per persoon verschilt. Een workshop hierover was ook onderdeel van de conferentie en dat geeft mij de komende tijd nog stof tot nadenken. Tech-conferenties die ook aandacht hebben voor 'soft skills' of de menselijke kant van de techniek voelen toch altijd als de meer complete conferenties, qua breedte van het aanbod.

DrupalCon is sowieso een breed gedragen conferentie. Al is het maar dankzij het grote aantal aanwezigen. Maar ook qua onderwerpen: developers, gebruikers, strategische beslissers; iedereen kan hier iets leren en geïnspireerd naar huis gaan.

En wat is het WTC (of het Postillion Convention Center) een leuke locatie, zeg! Ik kende het eigenlijk voornamelijk van de Sport Expo tijdens de Rotterdam Marathon, maar op die momenten kom ik er alleen voor het ophalen van een startnummer, waarna ik me verplicht door een fuik van een beursvloer moet worstelen omdat dat de enige weg naar buiten is. Niet bepaald bevordelijk voor een positieve houding ten aanzien van de locatie.

Volgend jaar is de Europese editie van DrupalCon in Edinburgh (van 25 t/m 28 oktober). Een mooi excuus om die Schotse stad eens te bezoeken!

Thomas Ptacek: "Readers can detect LLM words in the parts per trillion. However much work you put into scuffing up and humanizing it, an LLM paragraph will register to much of your audience not as writing but as output. So, first the bad news: you have to write for yourself."

Ik schreef eerder al over TrainlifeEU; als je wilt kun je nu het initiatief ondertekenen.

Anke Meijer: "... ook al zitten er nog maar een paar maanden in dit kalenderjaar, deze periode is van oudsher het moment waarop studio’s, netwerken en streamers hun mooiste titels uitbrengen. Daarom leek het me leuk om voor deze nieuwsbrief een verheug- en vooruitblik te maken met alle tv-series die zomaar de Emmy favorieten van volgend jaar kunnen zijn." - Goede tips hoor!

In MayDay strandt een Amerikaanse straaljagerpiloot (Ryan Reynolds, in een rol die het beste kan worden omschreven als 'Ryan Reynolds') tijdens de Koude Oorlog op Russisch grondgebied. Hij wordt daar opgevangen door een Russische kluizenaar (Kenneth Branagh, die hier zijn Russische accent verder kan verfijnen) die groot fan blijkt te zijn van de Amerikaanse cultuur en graag met de piloot mee terug wil naar het beloofde land. Er zit wat avontuur in, de actie is creatief gefilmd (en de gevechten net zo), de plot heeft elementen van spionage en een likje Bond-schurkerij (in een hoge Russische legerbaas die erg hands-on is in de jacht op de piloot), maar is vooral een plek voor Reynolds en Branagh om leuk samen te werken en grappen te maken. Heeft dus allemaal weinig om het lijf, maar is desondanks best vermakelijk.

De klimaatmars trok dit weekend 40.000 mensen naar Amsterdam. Ik had gehoopt op meer, maar aangezien ik 'm zelf dit jaar heb overgeslagen heb ik niet het recht erover te klagen. Ik hou het wel bij het klagen over het klimaat.

Nieuw op Breuls.log: als je Bluesky hebt (of op mu social of W Social of een ander AT Proto netwerk zit), kun je op sommige posts op deze blog reageren. Het werkt bij alle posts die ik zelf op Bluesky heb gepost; als je daarop reageert verschijnt je reactie ook hier.

AI-authenticiteit

In de ongoing soap over mensen die hun denken uitbesteden aan robots, was deze week de beurt aan onze premier. De Volkskrant ploegde Rob(ot) Jettens sociale mediageschiedenis door en rapporteerde een schrikbarend hoog aandeel AI. Columnist Jarl van der Ploeg:

Wij moeten het doen met een premier die zijn woorden, en daarmee ook zijn gedachten en zijn gevoelens, uitbesteedt aan een stel uiterst twijfelachtige Amerikaanse techbro’s.

Hij spreekt ook over zielloos "LinkedIn-proza vol zorgvuldig geconstrueerde authenticiteit". Dat laatste woord, authenticiteit, valt ook in het stuk van NRC over het onderwerp. En inderdaad: ben je wel authentiek als je een machine je gedachten laat verwoorden? Misschien toch een stuk minder dan wanneer je communicatiemedewerker het voor je doet, maar schrijven is een manier om je gedachten vorm te geven; geen enkele tekst rolt immers kant-en-klaar uit je hoofd zonder een creatief denkproces. Als je dat overslaat, wat is dan nog de waarde van je tekst?

Het programma voor het London Film Festival 2026 is bekend, waaronder de selectie galafilms (dat zijn de films die elk op een eigen dag een galapremière hebben). Ziet er uit als een goede selectie, met films van Martin McDonagh, Taika Waititi, Brad Bird, Andrew Haigh, Danny Boyle, Florian Zeller en Jesse Eisenberg en met hoofdrollen voor Andrew Scott, Pedro Pascal, Cynthia Erivo, Jenna Ortega, Mahershala Ali, Ruth Madeley, Keke Palmer, Naomi Ackie, LaKeith Stanfield, Demi Moore en vele anderen. Het belooft weer een interessant festival te worden: er draaien 251 films uit 88 landen en de films worden vertoond in het Londense West End en op de Southbank, oftewel veel films, fijne films en fijne locaties. Het festival loopt van 7 t/m 18 oktober.

De Britse band Kasabian heeft een nieuw album. Ik heb de band al vele malen live gezien en hun shows zijn altijd een feestje. Op dit album hoor ik een paar liedjes waarvan ik vermoed dat die het in een livesetting ook prima zouden doen. Hopelijk komen ze snel weer naar Nederland, want ik heb echt zin om ze weer live mee te maken. Wel jammer dat het album slechts een half uur vult.

a unique tool of participatory democracy that allows EU citizens to directly infuence European legislation. When one million citizens from at least 7 member states (granted a minimum threshold per memberstate) sign an initiative, the European Commision is legally obliged to examine the proposal and respond to it.

Er loopt nu een pre-campagne voor de handtekeningencampagne die op 12 september start om dit initiatief te steunen, met als doel:

Make travel by train a true alternative to aviation by creating a strong continental network and organization and removing imbalances in the market.

Ik vind het een goed doel! Er zou een sterker treinnetwerk moeten zijn, dat een lage toegangsdrempel heeft voor reizigers (lees: een eenvoudige, eenduidige plek om je kaartjes te kopen). Ik zet daar graag een handtekening voor.

De website geeft aan dat je je via e-mail kunt opgeven om op de hoogte gehouden te worden. Dat, of je kunt ze volgen op Instagram. Als je geen zin hebt in een Meta-platform én je e-mail niet wil afgeven, is de RSS-feed misschien een goed alternatief.

Wie de campagne financieel wil helpen kan hier terecht.

Overigens verschijnt Avengers: Endgame, onder de naam Avengers Endgame: Encore, opnieuw in de bioscopen. Uit het persbericht van Disney:

Publiek wordt uitgenodigd om opnieuw samen te komen voor een speciale heruitbreng van de recordbrekende film, nu inclusief een exclusieve eerste blik op “Avengers: Doomsday”.

En ik maar denken dat de twee trailers die we al gezien hebben de eerste blikken op Doomsday waren.

PHPBenelux komt terug! Voordat covid de wereld veranderde, was mijn conferentieritme: in de zomer naar Amsterdam voor Dutch PHP Conference en in de winter naar Antwerpen voor PHPBenelux. Beide conferenties struikelden in de pandemie. DPC kwam er weer bovenop, zij het in gewijzigde vorm, en ook PHPBenelux organiseert in januari weer een editie. Deze conferentie kenmerkte zich altijd door de informele sfeer en de gezelligheid, naast natuurlijk de interessante en leerzame talks.

Overigens bezoek ik tegenwoordig ook graag React Summit en JSNation, een duoconferentie in Amsterdam, die net als die PHP-conferenties over webdevelopment gaan, maar dan vanuit het perspectief van javascript in plaats van PHP. Het zijn leuke conferenties, goed georganiseerd, met vaak goede inhoud, en ik kan ze van harte aanraden.

Onlangs begon ik met het gebruik van Kagi als (mogelijk nieuwe) vaste standaardzoekmachine. Het is een zoekmachine die niet verdient aan advertenties of andere zaken waar je als gebruiker helemaal niet mee gediend bent, maar aan jouzelf, als betalende gebruiker. Felienne Hermans schrijft er toevallig deze week in haar nieuwsbrief ook over:

Kagi kost 10 euro per maand, en ja, betalen voor search is, geef ik toe, even wennen. Maar zoals ze zelf zeggen: "Our customers pay for a service and we provide them with a service." Zo simpel kan het zijn.

Ik vind het idee heel sympathiek, en hoewel ik inmiddels alweer jaren geleden Google vaarwel heb gezegd wat het dagelijkse zoeken betreft (ik ben naar DuckDuckGo gegaan en heb daar nooit problemen mee gehad), is de kans groot dat ik bij Kagi blijf. Want iets kunnen vinden op het internet is zo'n beetje een basisbehoefte die eigenlijk gewoon zonder bullshit moet werken.

Je kunt trouwens beginnen met 5 euro per maand.

De Harry Potter-reeks, zowel boeken als serie, nemen je mee in een herkenbare en toch fantasierijke wereld, waar sommige mensen bijzonder zijn en andere dat later worden, waar goed tegen kwaad strijdt en de hoofdpersonages een onderlinge band opbouwen die sterker is dan veel reguliere vriendschappen. Het avontuur, de vriendschap, de fantasie, het is allemaal heerlijk om in te verdwijnen. De films voegen daar de muziek van John Williams (en anderen) aan toe, waarbij vooral Hedwig's Theme eindeloos in je onderbewustzijn blijft hangen.

De boeken verschenen tussen 1997 en 2007, en de films tussen 2001 en 2011. In beide gevallen duurde de serie voor lezers/kijkers tien jaar (voor de makers langer; JKR begon met het idee in 1990). Sindsdien zijn er natuurlijk prequelfilms verschenen (terecht geflopt), een vervolg-toneelstuk (technisch mooi, qua verhaal niet de moeite waard, en sinds kort ook in Nederland te zien) en games, maar we staan op het punt van een heel nieuw hoofdstuk in het fandom, omdat aan het einde van het jaar een volledig nieuwe verfilming, voor televisie deze keer, van start gaat. Dat is slechts vijftien jaar na de conclusie van de filmserie en dus eigenlijk best snel, maar ja, rechthebbenden van grote franchises kunnen nu eenmaal niet rustig op hun rechten zitten en wachten tot de tijd rijp is.

Het leek me leuk om vóór aanvang van de serie het eerste boek nog eens te herlezen. Een dunnetje, Philosopher's Stone, dat je in een vakantiedag uitleest, maar wel leuk als het iets is waarvan je je niet meer alle details herinnert. Ik had het boek nog staan, en nam het mee op vakantie.

Wat opvalt bij zo'n herleessessie, met recente kennis over JKR in het achterhoofd, is dat er zo veel aandacht is voor hoe mensen met elkaar omgaan en in hoeverre de personages elkaar accepteren om wie ze zijn. Al in dit eerste boek, voordat in latere boeken de term 'mudbloods' (voor magische kinderen van niet-magische 'muggle' ouders) wordt geïntroduceerd en de aanhangers van 'big bad' Voldemort zijn anti-muggle-agenda beginnen uit te voeren, laat JKR zien hoe een verwend kreng als Harry's neef Dudley wordt gepamperd terwijl Harry en andere magische mensen worden gezien als misschepsels, als verstotelingen uit de maatschappij. Vol afschuw en afgunst spreekt zijn tante Petunia over haar zus Lily, Harry's moeder, die magisch bleek te zijn en naar Hogwarts mocht en dat geheel andere magische leven begon te leiden. Harry's tante accepteert Lily niet om wie ze is; we leren Petunia af te keuren om deze houding.

Die verborgen kant geldt natuurlijk ook voor Harry. Hij ontdekt op zijn elfde verjaardag wat zijn oom en tante al wisten, maar altijd hebben willen negeren: hij is een tovenaar. En nog een beroemde ook. Maar daar gedraagt hij zich niet naar. Als hij eenmaal heeft geleerd dat hij beroemd is, en waarom, houdt hij zijn identiteit liever voor zichzelf. Niet omdat hij zich schaamt, maar omdat het hem niet maakt tot wie hij is. En dus, bij zijn eerste ontmoeting met Draco Malfoy, een leeftijdsgenoot die zich uiteindelijk bij de club van Voldemort zal aansluiten, laat hij na zichzelf voor te stellen aan de jongen die dan al laat blijken uit een milieu te komen waar neer wordt gekeken op armen of niet-magische mensen. Status, aanzien, neerkijken op anderen, niet hoeven werken voor je verdiensten zijn waar Draco's ego op drijft en iedereen die 'anders' is wordt beschimpt en gepest. JKR maakt duidelijk dat Draco een antagonist is, een voorbeeld van iemand die het liefst zelf kiest wie 'waardig' is en wie vooral omlaag getrapt moet worden. Hij kan het niet laten zijn eigen positie boven anderen te benadrukken, terwijl Harry, beroemd in de magische wereld omdat hij een aanval van Voldemort overleefde toen hij een baby was, het niet nodig vindt om aan anderen te laten weten wie hij is.

Harry wordt uiteindelijk vrienden met andere leerlingen van Hogwarts die niet per se direct hoog in aanzien staan: Ron, de zoveelste telg uit een armoedig gezin, Hermione, een 'mudblood' en bovendien wat we vroeger op school een 'stuud' noemden, iemand die in de boeken zit, alles weet en dat graag demonstreert. Hij bouwt een band met deze twee op, niet om wie ze vooraf lijken te zijn (Ron en hij vinden Hermione initieel maar irritant), maar om wie ze blijken te zijn.

In dit soort aspecten, en op andere punten in het verhaal, laat JKR in haar werk zien dat je anderen moet beoordelen op wie ze zijn, dat eerste indrukken niet altijd kloppen en dat karakter belangrijker is dan voorkomen. Daarom vind ik het toch vreemd dat ze tegelijkertijd moeite heeft met het accepteren van trans mensen om wie ze zijn. Hoewel ze beweert dat het haar gaat om de veiligheid van 'echte vrouwen', is de kern van haar verhaal dat je mensen (volgens haar mannen die zich als vrouwen voordoen met kwade bedoelingen) niet zomaar moet vertrouwen. Nu is enige voorzichtigheid bij vreemden nooit onverstandig, maar was nu juist het hele ding van die boeken niet dat je elkaar moet beoordelen op daden en niet op vooroordelen?

Deze week komt de verfilming van Harry Potter and the Philosopher's Stone, in verband met het vijfentwintigjarig jubileum, weer terug in bioscopen. KINO Rotterdam organiseert een compleet Harry Potter-marathonweekend, maar toont zich bewust van de maatschappelijke context:

Hoewel KINO grote afstand neemt van de latere transfobe uitlatingen van schrijfster J.K. Rowling, vinden we dat de films en iedereen die eraan heeft meegewerkt een groots bioscoopadieu verdienen. Via de filmhuur kan een klein bedrag per kaartje bij Rowling terechtkomen. Daarom doneren we € 5,- per marathonkaartje aan een organisatie die zich inzet voor trans mensen: ruim meer dan het bedrag dat eventueel bij haar terechtkomt.

Wellicht een passend compromis.

Intussen, als je graag de boeken wilt lezen: leen ze van iemand. (Bibliotheken betalen leenrecht, dus leen van een bekende.)

Eigenlijk dacht ik, in de aanloop naar afgelopen weekend, dat ik het misschien wel gezien had. Ik zie mijn favoriete bands en artiesten al jaren niet meer terug op het festival en mijn reden om toch naar Lowlands te gaan, ook al word ik van geen enkele act superenthousiast, komt voort uit de voorbije ervaringen; de gezelligheid, de ontdekking van nieuwe dingen, de inrichting van het terrein, de andere Lowlanders die de sfeer maken. Er zijn geen artiesten meer waarvoor ik vooraan wil staan in de Alpha of waar ik mijn dag omheen plan. Was ik het festival inmiddels ontgroeid, vroeg ik me af. Of het festival mij? Dat ik de artiesten niet herken, ligt immers niet aan Lowlands, maar aan mij.

Maar afgelopen weekend sloeg de vonk toch weer over. Ik liep een beetje rond over het terrein, zocht in het programma naar dingen die misschien wel interessant leken, bleef in de ene tent hangen, schoof daarna weer door naar de volgende en… ik vond het eigenlijk weer heel leuk! Artiesten die ik niet kende, maar een geluid voorbrachten waar ik van genoot en een enkele artiest die ik stiekem wel kende en toch ook wel even live wilde zien. Uit interviews in diverse media blijkt dat de nieuwe festivaldirecteur Camiel le Rutte van Lowlands graag weer het ontdekkingsfestival van vroeger wil maken, en eigenlijk was het dat nu ook al wel, maar het biedt hoop voor de toekomst. Misschien doe ik dan toch volgend jaar die twintigste keer. Als het niet voor mijn neus uitverkoopt, natuurlijk. 😉

Een paar hoogtepunten: Nu Genea (heerlijk dansbaar), Sophie Straat (goede energie, lekkere gitaren), Zep (ik weet niet wat het was, maar het was tof) en Merijn Scholten (een comedyshow in wat normaal gesproken een muziektent is, met een bonusoptreden van Daniel Lohues dat héél goed viel bij het publiek). De opera die het Noord Nederlands Orkest uitvoerde viel bij mij niet zo lekker, dus daar ben ik bij weggelopen. Violet Grohl (dochter van) klonk goed, maar nog niet heel bijzonder en Eefje de Visser had weer een heerlijk zweverige show. En de bovenbar in de Heinekentent is een toevoeging die van mij mag blijven!

Zoals de naam suggereert is het een boot waarop je pannenkoeken kunt eten. Je maakt een rondvaart over de Nieuwe Maas en in de 75 minuten die dat duurt kun je zo veel pannenkoeken eten als je wilt. (Een bordje aan boord vermeldt dat het record staat op 23 pannenkoeken; waarom iemand dat zichzelf zou aandoen is me een raadsel.)

Het is natuurlijk enorm toeristisch en niet erg hip, maar als iemand die die boot regelmatig ziet varen vond ik het tijd om het zelf eens uit te proberen. En dus schoof ik op een vrijdagmiddag aan. Het concept is simpel: kort nadat de rondvaart begint, worden gasten per tafel uitgenodigd om een pannenkoek te komen halen. Die liggen al op een bord klaar in een soort warmhoudkast en zijn al belegd met spek, appel of gewoon naturel. Naast de kast liggen opties voor extra beleg, van fruit tot zoetigheid (nutella, suiker, banaan, ananas, et cetera). Op de eettafels staan de standaard poedersuiker en stroop van Van Gilse.

Als je je pannenkoek op hebt laat je het bord staan en mag je een nieuwe gaan halen (na de eerste ronde hoef je niet meer 'per tafel'). Mooi systeem. De pannenkoeken, net als wanneer ik ze thuis zelf maak, wisselen van kwaliteit (soms iets te hard, soms nog niet helemaal gaar, maar over het algemeen gewoon lekker zacht). Drankjes en andere extra's reken je los af.

De vaart leidt vanaf het startpunt naast de Euromast eerst een stukje de Maashaven in (dit biedt een snelle blik op het gefaalde attractiepark in Charlois dat hopelijk over een paar jaar een woonwijk wordt) en daarna onder de bruggen door, tot ongeveer de Piekstraat, en dan weer terug. Er is een achter- en voordek waar je kunt zitten, of als je binnen had plaatsgenomen is het gewoon een plek waar je even kunt uitwaaien. Was ook wel nodig, want het was 34 graden en een lekker windje biedt dan wel verkoeling.

De boot is geschikt voor kinderen (natuurlijk; kinderen houden nog meer van pannenkoeken dan volwassenen) en daarom vooral voor toeristengezinnen een leuk uitje. Tijdens mijn bezoek was het niet druk; de meeste tafels waren niet bezet. Ik kan me goed voorstellen dat als het volgeboekt is en er veel gezinnen zijn, het behoorlijk onrustig is met veel rondrennende kids die halverwege de vaart ook nog eens in een ballenbak mogen spelen. Je kunt online een kaartje kopen en daarbij meteen zien hoe druk het (al) is.

Ik weet niet of ik nog een keer met de Pannenkoekenboot zou varen: ik ken Rotterdam vanaf de rivier gezien al best goed (het was vanzelfsprekend niet mijn eerste keer op het water) en pannenkoeken kun je elders ook vinden (By Jarmusch heeft lekkere Amerikaanse pancakes), maar het is leuk om een keertje meegemaakt te hebben.