Mei Social Vrij

Als je (tijdelijk) stopt met Instagram, gaat Instagram je mailen. Je krijgt dan ineens mailtjes over "momenten die je gemist hebt" en welke andere gebruikers recent stories en dergelijke hebben gedeeld. Ik weet dat, omdat ik in de eerste helft van deze maand de Instagram-app op mijn telefoon heb geblokkeerd (hoera voor schermtijd!) en die app dus al een paar weken niet meer heb geopend.

Ik heb dat gedaan omdat ik door de Mei Social Vrij-campagne werd geïnspireerd om eens anders te kijken naar hoe ik mijn 'vrije' tijd besteed. Al enige tijd ben ik me ervan bewust dat wij, mensen-met-smartphones, een ongezonde relatie met die apparaten hebben. De neiging om mijn telefoon te pakken op een 'saai' moment om de verveling te verdrijven is groot. Ik ben een tijd geleden al, en heb mezelf daartoe enigszins geforceerd, gestopt met mijn telefoon pakken als ik ergens met iemand een drankje doe en de ander gaat even naar de wc; de gewoonte om maar even allerlei apps (socials, e-mail, de krant) na te lopen om de tijd te doden was erg hardnekkig geworden. Die neiging komt ook vaak op als ik tv zit te kijken: zakt een scène een beetje in? Telefoon erbij! Verdrijf die verveling! We moeten geprikkeld worden! Grote onzin, natuurlijk.

Het idee om niet alleen te proberen om op minder momenten naar mijn telefoon te grijpen, maar ook op andere momenten niet doelloos een beetje op apps als Instagram en Threads te gaan zitten scrollen komt ook een beetje voort uit het besef dat, hoewel het soms erg leuk is om van die apps gebruik te maken, dat eigenlijk een beetje zonde van de tijd is. En uit het besef dat 'leuk' eigenlijk niet helemaal waar is: die apps zijn ontworpen om je er zo lang mogelijk op actief te houden. De algoritmes zorgen ervoor dat je berichten blijft zien die in meer of mindere mate je interesse wekken, een emotie bij je oproepen en waardoor je dus je telefoon niet weglegt, maar blijft scrollen. Steeds een prikkel, steeds stimulatie. Prikkel, scroll, prikkel, scroll. En zo duurt 'even vijf minuten' al snel een half uur. En die tijd kun je ook gebruiken om een hoofdstuk in een goed boek te lezen, of een interessant stuk in de krant. Of om naar buiten te gaan en te genieten van de wereld om je heen. Of gewoon op tijd te gaan slapen.

Dus: als experiment heb ik die twee verslavende sociale apps geblokkeerd (ik heb Facebook en X jaren geleden al verwijderd). Ik kijk nog wel op Bluesky; daar ben je sneller uitgekeken omdat de interessante posts daar, gewoon, daadwerkelijk op een gegeven moment weer even op zijn. En je kunt veel meer zelf controleren wat je bekijkt, dus je wordt sowieso niet een algoritme ingezogen. Ik houd de apps geblokkeerd tot in ieder geval eind mei. Wat ik daarna doe, weet ik nog niet.

Terug naar weblogs!

In de tussentijd ben ik weer eens ouderwets naar weblogs aan het kijken; dat is ook deels waarom ik op deze weblog weer eens iets schrijf. Vroeger las ik veel blogs van bekenden én onbekenden via een RSS-aggregator of gewoon in de browser. Het was een tijd waarin je je eigen bubbel nog cultiveerde zonder algoritmes, en steeds een stukje uitbreidde als iemand verwees naar een bron die je nog niet kende, maar wel interessant bleek te vinden. En dat lijkt me dus wel weer interessant om terug te brengen.

Want een weblog is vaak veel bewuster en met meer aandacht geschreven (hoewel, sommige van mijn oude blogs waren soms precies wat in latere jaren gewoon tweets werden 😉) dan een berichtje op sociale media en het kan zonder limitaties van een sociaal platform precies zo worden vormgegeven (met links, afbeeldingen, citaten) als de schrijver wil. Eigenlijk zijn we allemaal de beperkingen van de platforms gaan accepteren, waardoor bijvoorbeeld berichten op Instagram of zelfs het oude 140-tekens-lange Twitter noodgedwongen dan maar afbeeldingen met lappen tekst erin zijn.

Ik heb al een tijdje NetNewsWire op mijn apparaten met een aantal feeds erin. Het is een beetje een rommeltje; het is nog niet lekker ingedeeld in mapjes (die ik misschien wil gaan gebruiken als categorieën) en er staan websites tussen die het niet meer doen, maar het is een leuk klusje om die lijst met RSS-abonnementen weer eens te gaan cureren en zo tot een nieuwe set met leesmateriaal te komen. In deze semi-socialvrije weken vind ik het al veel leuker om te zien wat anderen geschreven hebben, om door te klikken naar waar zij naar verwijzen en zo weer een heel nieuw rabbit hole te ontdekken: eentje gebaseerd op ideeën en aandacht, in plaats van op dopamineshots. En zonder overladen te worden met massa's advertenties. Da's een leuke bonus.

Natuurlijk weet ik nog niet hoe dit recente enthousiasme op de lange termijn uitpakt. Misschien is het nieuwe er over een maand of wat weer vanaf en verval ik weer in oude gewoonten, zeker als ik mezelf toesta weer af en toe op de algoritmische socials te kijken, maar ik ga in ieder geval proberen het een beetje anders te doen.

En als je nog aanbevelingen heb voor mijn nieuwe, groeiende, verzameling RSS-feeds, dan ontvang ik die graag!